محمد سعيد جانب اللهى
229
پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )
( همان : 253 ) . رژيم غذايى براى پسرزايى : در خراسان اگر زن حامله بخواهد ، بچهاش پسر باشد ، غذاها و چيزهاى گرم مثل مرغ و عسل و شيره انگور و شيره نبات مىخورد اگر زنى دختر زاييده و بخواهد ، فرزند بعدى پسر باشد ، در همان ساعت كه فارغ شد كمى نبات مصرى به دهانهء رحم او مىگذارند يا بعد از فارغ شدن به مدت سه روز مقدارى قيسوا به او مىدهند بخورد ( همان : 130 ) . رژيم غذايى براى دخترزايى : اگر زنى پسر زاييده و بخواهد فرزند بعدى دختر باشد بعد از فارغ شدن پنج سير عرق بيد و يك مثقال جوهر تباشير را با هم مخلوط مىكنند يا اندكى رنگ ريش را با تخم خرفه خيس مىكنند و پس از فارغ شدن زير دلش مىبندند ( شكورزاده : 130 ) . در شيراز به زن دخترزا جوز مىدادند تا پسرزا شود ( همايونى ، 1353 : 27 ) . خوشگل شدن كودك : در خراسان اگر زن حامله سيب و هلو بخورد بچهاش خوشآبورنگ خواهد شد ( محجوب : 439 ) . بوى غذا : در قزوين اگر زن آبستنى بوى غذا يا طعامى را استشمام كند بايد از آن غذا به او بچشانند و گرنه بچه مىاندازد ( گلريز : 364 ) . زائو : در دشتستان به زائو خوراكى به نام دارىجلو مىدهند كه از گياهان دارويى مثل زيره ، زنيون ، راجونه ، سياهدانه ، آويشن و شيرهء خرما مىپزند . اين خوراكى درمان سختزايى هم هست ، همچنين زردچوبه را با شكر پخته به زائو مىدهند ( منصورىزاده و ديگران : 199 ) . آبدرمانى لرز : در طالبآباد اگر كسى لرز كرد ، او را مىخوابانند و پارچهاى روى او مىكشند و با غربالى آب روى او غربال مىكنند ، لرز كم شده و مريض خوب مىشود . ( صفىنژاد : 411 ) . خوندماغ : در بافق براى بند آمدن خون مقدارى آب سرد روى سر مىريزند ( جانب اللهى ، 1384 : 124 ) . نازايى : در تهران زن نازا آب دباغخانه به سر و روى خود مىزد يا مىخورد ( كتيرايى : 26 ) . در خراسان اگر آب هفت چاه از هفت خانهء همسايه بگيرد و فالگير در آن دعا بخواند و او بياشامد ، بچهدار خواهد شد ( محجوب : 439 ) . چلهبرى : در خراسان از روشهاى زير استفاده مىشود : 1 . همراه با زائو به حمام مىروند و از آبى كه به سر زائو ريخته باشند ، چند مشت به سر و سينه و شكم خود مىريزند . 2 . به دباغخانه مىروند و سه بار از روى تغار دباغى مىپرند و در نوبت سوم چند قطره از محلول آب آهك درون تغار مىخورند ( شكورزاده : 121 ) .